Bu nazım biçimleri saz şairleri tarafından kullanılmıştır.
Koşma
Aşık edebiyatının en çok kullanılan ve en çok sevilen nazım biçimidir. Hece ölçüsünün 11'li kalıbıyla 3 veya 5 dörtlük arasında söylenir.
İlk dörtlüğün kafiye örgüsü xaxa ya da aaab biçiminde olur. Diğer dörtlüklerin ilk üç dizesi kendi arasında kafiyelenir, dördüncü dize birinci dörtlüğün son dizesiyle kafiyelenir. Yani cccb, dddb.
Koşmanın son dörtlüğünde şair, mahlasını kullanır.
Koşmalar konularına göre dört grupta incelenir.
Aşk, hasret, ayrılık, doğa sevgisi gibi lirik konuları işleyenlere güzelleme,
kahramanlık konularını işleyenlere koçaklama,
bir kişi olay ya da durumu eleştirenlere taşlama,
ölen bir kişinin ardından söylenenlere ağıt denir.
Aslında konulara göre olan bu ayrım sadece koşma için değil, Semai için de geçerlidir. O yüzden bu ayrıma nazım türleri diyenler de vardır.
Semai:
Hecenin 8'li kalıbıyla 3-5 dörtlük arasında söylenen şiirlerdir. Kafiye örgüsü olarak koşmaya benzer. Kendine özgü bir ezgisi vardır. Semailer konusuna göre güzelleme ya da ağıt türlerinde olabilir.
Varsağı:
Hecenin 8'li kalıbıyla söylenen koçaklama tarzı şiirlerdir. Güney Anadolu'da yaşayan Varsak boyunda yaygın olduğundan bu adı kalmıştır. Kendine özgü bir ezgisi vardır. Kafiye örgüsü, dörtlük sayısı koşmayla aynıdır. Her yönüyle semaiye benzeyen varsağılar, onlardan, ilk dörtlükte kullanılan "bre, behey, hey, hey gidi" gibi ünlemlerle ayrılır. Eğer bu ünlemler yoksa onu ayırmanın tek yolu ezgisidir.
Halk edebiyatında en çok varsağı söylenen aşık, Karacoğlan'dır.